Psikoteknik belgesi, özellikle ticari araç kullananların ve bazı ihlaller nedeniyle ehliyeti geri alınan sürücülerin sık karşılaştığı ama çoğu zaman tam bilinmeyen bir belgedir. Ne işe yarar, kimler almak zorundadır, nereden alınır ve 2026'da ne kadara mal olur? Bu rehberde tüm bu soruları resmi kaynaklara dayanarak sade bir dille yanıtlıyoruz.
Tüm mevzuatı bir arada görmek için ehliyet ve sürücü kursu mevzuatı 2026 rehberimize bakabilirsiniz.
Psikoteknik belgesi nedir?
Psikoteknik değerlendirme, sürücünün güvenli araç kullanmasını sağlayan zihinsel ve psiko-motor yeteneklerinin bilgisayar destekli testlerle ölçülmesidir. Kısaca "sürüşe uygunluk" ölçümüdür. Bir sınav ya da ezber testi değildir; ekranda beliren ışık, şekil ve seslere verdiğiniz tepkilerle anlık performansınız değerlendirilir.
Ölçülen başlıca yetenekler şunlardır: dikkat ve algı, tepki hızı, muhakeme, hız-mesafe algısı, çevresel görüş ve el-göz-ayak koordinasyonu. Amaç sürücüyü elemek değil, sürüş açısından risk yaratabilecek durumları objektif ve standart koşullarda belirlemektir.
Yasal dayanağı, Karayolları Trafik Kanunu'na dayanan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 79. maddesi ve ilgili cetvelidir. Trafik mevzuatının genel çerçevesi için Karayolları Trafik Kanunu yazımıza göz atabilirsiniz.
Kimler psikoteknik belgesi almak zorundadır?
Psikoteknik zorunluluğu iki farklı durumdan doğar: ticari sürücülük ve belirli ağır ihlaller nedeniyle ehliyetin geri alınması. Şahsi (ticari olmayan) araç kullanan sürücüler için düzenli psikoteknik zorunluluğu yoktur.
Ticari araç ve SRC sürücüleri. Otobüs, kamyon, TIR, minibüs, ticari taksi, servis, kargo ve motokurye gibi ticari faaliyet yürüten sürücüler, 5 yılda bir psikoteknik değerlendirmeden geçmek zorundadır. Not: SRC belgesi (mesleki yeterlilik) ile psikoteknik (sürüşe uygunluk) farklı belgelerdir ve genellikle birlikte istenir. SRC hakkında ayrıntı için SRC belgesi mevzuatı yazımıza bakabilirsiniz.
Alkolden ehliyeti geri alınanlar. Alkollü araç kullanma nedeniyle son 5 yıl içinde 3 veya daha fazla kez ehliyeti geri alınan sürücüler, belgelerini geri alabilmek için psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinden geçmek zorundadır. İlk ve ikinci ihlalde psikoteknik istenmez; zorunluluk 3. ihlalden itibaren başlar.
Ceza puanı dolduranlar. 1 yıl içinde 100 ceza puanını ikinci kez dolduran sürücülerin belgesi 4 ay geri alınır ve bu kişiler psikoteknik ile psikiyatri muayenesine tabi tutulur.
Tekrarlı hız ihlali yapanlar. Hız sınırını yüzde 30'dan fazla aşma kuralını 1 yıl içinde 5 kez ihlal edenlerin belgesi 1 yıl geri alınır; iade için psikoteknik ve psikiyatri muayenesi gerekir.
Ehliyeti iptal edilen aday (stajyer) sürücüler. Aday sürücülük döneminde ehliyeti iptal edilenler, yeniden belge alabilmek için önce psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinden geçer, sonra kursa yeniden kayıt olup sınavları tekrar verir. Aday sürücülük kurallarının tamamını stajyer (aday) sürücülük rehberi yazımızda anlattık.
Değerlendirme nasıl yapılır?
Test, İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş merkezlerde, bir psikolog gözetiminde ve Sağlık Bakanlığı'nca kabul edilmiş bilgisayar destekli cihazlarla yapılır. Yönetmeliğe göre asgari uygulama süresi 1 saattir; daha kısa süren testler geçersiz sayılır. Uygulamada tüm süreç genellikle 1 ila 1,5 saat sürer.
Bilgisayar bilgisi gerekmez; sizden beklenen, ekrandaki uyarılara doğru ve hızlı tepki vermenizdir. Sonuçlar uzman psikolog tarafından yorumlanır ve "uygundur" ya da "uygun değildir" şeklinde raporlanır.
Nereden alınır? Psikiyatri şartı
Belge yalnızca Sağlık Bakanlığı / İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş psikoteknik değerlendirme merkezlerinden alınır. Sürücü kursları, SRC kursları veya danışmanlık ofisleri bu belgeyi düzenleyemez.
Süreç şöyle işler: önce psikoteknik değerlendirme yapılır, ardından kişi bu raporla bir psikiyatri uzmanına başvurur. Psikiyatri uzmanı, hem psikoteknik bulguları hem kendi muayenesini birlikte değerlendirerek sürücülüğe engel bir durum olup olmadığını raporlar. Bu muayene hem devlet hastanelerinde hem özel sağlık kuruluşlarında yaptırılabilir.
Önemli: Sonuçlar Sağlık Bakanlığı e-Rapor sistemine işlenir. Belgenizi e-Devlet üzerinden görüntüleyebilirsiniz ve trafik denetimlerinde ekipler raporu sistemden görebildiği için fiziki belge taşımanız zorunlu değildir. Elden verilen bir "psikoteknik kartı"nın tek başına hukuki geçerliliği yoktur; geçerli olan, sisteme işlenmiş rapordur.
Geçerlilik süresi
Psikoteknik belgesi, alındığı tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir. Süre dolduğunda belge kendiliğinden geçersiz olur ve yenileme için tolerans tanınmaz. Süresi dolmuş belgeyle ticari araç kullanmak, belge hiç yokmuş gibi cezalandırılır. Bu yüzden geçerlilik tarihini takip edip süre dolmadan yenilemek önemlidir. Durumunuzu e-Devlet üzerinden düzenli kontrol edebilirsiniz.
2026 psikoteknik ücreti
Ücretin taban tutarı Sağlık Bakanlığı tarafından her yıl Aralık ayında belirlenir; merkezler bu tabanın en fazla yüzde 30 fazlasına kadar ücret alabilir. 2026 için:
Taban (asgari) ücret: 1.480 TL (KDV dahil)
Yasal üst sınır: 1.924 TL (taban + yüzde 30)
Bu tutar yalnızca psikoteknik testi içindir; psikiyatri muayenesi ücreti buna dahil değildir ve ayrı ödenir. Piyasada bu yasal tavanın belirgin şekilde üzerinde (örneğin 3.000 TL) fiyatlar ilan edilebiliyor. Böyle durumlarda merkezin yetkili olduğunu ve resmi tarifeye uygunluğunu mutlaka teyit edin.
Testten "uygun değil" sonucu alınırsa
Olumsuz sonuç, ehliyetinizin kalıcı olarak iptal edildiği anlamına gelmez; yalnızca o an için sürüşün riskli olabileceğini gösterir. Belirli bir süre sonra yeniden değerlendirmeye girme hakkınız vardır ve tekrar teste yeniden ücret ödenir. Ayrıca sonuca İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçeyle itiraz edebilirsiniz. Tekrar ve bekleme süreleri uygulamaya göre değişebildiği için kesin bilgiyi İl Sağlık Müdürlüğü'nden almanız en doğrusudur.
Sık Sorulan Sorular
Şahsi (özel) aracım için psikoteknik gerekir mi?
Hayır. Ticari faaliyet yoksa düzenli psikoteknik zorunluluğu yoktur. Zorunluluk, ticari sürücülük veya belirli ihlaller sonrası ehliyet iadesi durumlarında doğar.
SRC belgem var, psikoteknik almama gerek yok değil mi?
Yanlış. SRC ve psikoteknik farklı belgelerdir; biri mesleki yeterliliği, diğeri sürüşe uygunluğu gösterir. Denetimde ikisi de istenebilir.
Psikoteknik belgesi kaç yıl geçerli?
Alındığı tarihten itibaren 5 yıl. Süre dolunca yenilenmesi gerekir.
Test zor mu, bilgisayar bilmek gerekir mi?
Hayır. Bilgi değil, anlık dikkat ve tepki performansı ölçülür. Dinlenmiş ve sakin girmek genellikle yeterlidir.
2026'da psikoteknik ücreti ne kadar?
Test için taban 1.480 TL, yasal üst sınır 1.924 TL'dir (KDV dahil). Psikiyatri muayenesi ayrıca ücretlendirilir.
Belgeyi nereden alabilirim?
Yalnızca İl Sağlık Müdürlüğü'nce yetkilendirilmiş psikoteknik merkezlerinden. Raporunuzun e-Devlet'te göründüğünü doğrulamadan işlemi tamamlanmış saymayın.
Özetle
Psikoteknik belgesi, ticari sürücüler için 5 yılda bir zorunlu olan; alkol, tekrarlı hız ihlali, ceza puanı veya ehliyet iptali gibi durumlarda ise belgenin iadesi için gereken bir "sürüşe uygunluk" belgesidir. Yalnızca yetkili merkezlerden alınır, psikiyatri onayıyla tamamlanır ve 5 yıl geçerlidir. Süreyi takip etmek, yetkili merkez seçmek ve raporun sisteme işlendiğini doğrulamak, sorun yaşamamanın anahtarıdır.
psikoteknik belgesi, psikoteknik nedir, psikoteknik ücreti 2026